Tragiczne losy Sydonii v. Borck

Podziel się:
Piękna szlachcianka Sydonia von Borck naznaczona w historii jako pomorska czarownica. Została ścięta i spalona. Jaka jest jej historia?
Borckowie

Sydonia von Borck urodzona roku 1548 na zamku w Strzmielewie. Borckowie należeli do jednego z najpotężniejszych i najstarszych rodów szlacheckich Pomorza. Wzmiankowani w XII wieku. Wywodzą się z okolic Kołobrzegu. Słynęli z wielkiej niechęci do Krzyżaków.

Za protoplastę rodu uchodzi Borko I. Wg historyków był, możnowładcą słowiańskiego pochodzenia. Służył książętom pomorskim z dynastii Gryfitów. Na kartach historii Pomorza pojawia się również Przybysław syn Borka I. Przybysław jest znany z dokumentu, z roku 1186/7, w którym widnieje zapis Pribislaus filius Borconis wymieniony jako świadek sądowy.

Jednym z przodków Sydonii, był również sławny w całej Europie rozbójnik – Matzko von Borck, który wsławił się porwaniem księcia geldryjskiego – Wilhelma.

Herb rodu Borcków
Autor By Chron-Paul – Praca własna, CC BY-SA 3.0, tutaj

Sydonia była córką Hrabiego Otto Borcka (ur. ok. 1490, zm. 1551) i Anny zd. von Schwiecheld (ur.?, zm. 1568). Była najmłodszą z rodzeństwa. Według przekazów ojciec Otto Borck wychowywał córkę w przekonaniu, że jest najpiękniejszą panną na Pomorzu.

Dwaj Gryfici

Filip I zwany Pobożnym

Syn Jerzego I (wnuk Bogusława X) i Amelii, hrabianki palatynówny reńskiej z rodu Willelsbachów. Młodość spędził na rodzinnym dworze matki w Heidelbergu (mieście stołecznym Palatynatu Reńskiego), pod opieką wuja, elektora palatynatu – Ludwika V Willelsbacha.

Po nagłej śmierci Jerzego I – Filip I w 1531 jako szesnastolatek obejmuje rządy r. Razem z Barnimem IX(XI) współrządzi Księstwem Pomorskim. Na skutek nacisku Barnima IX(XI), w 1532 r. księstwo zostaje podzielono na dwie części: Księstwo Wołogoskie i Księstwo Szczecińskie. W wyniku podziału powstają dwa osobne dwory książęce – Filipa I w Wołogoszczy (dziś Wolgast w Niemczech) i Barnima IX(XI) w Szczecinie.

Obraz Lucasa Cranacha Młodszego

Ernest Ludwik zwany Pięknym

Był czwartym synem Filipa I i Marii saskiej. Starannie wykształcony na uniwersytetach w Greifswaldzie, Wittemberdze i na paryskiej Sorbonie. W młodości odbył, wraz ze starszym bratem Bogusławem XIII, podróż po Europie (kraje niemieckie, Francja, Wyspy Brytyjskie). Od 1569 r. panował w Księstwie Wołogoskim. Rezydencją księcia był zamek w Wołogoszczy, który odbudował po tragicznym pożarze w 1557 r., nadając mu cechy renesansowe (skrzydło wzorowane na zamku szczecińskim). Zmarł tamże, pochowany w kościele św. Piotra w Wołogoszczy.

Ernest Ludwik zwany pięknym
Źródło https://www.wikiwand.com/en/Ernst_Ludwig,_Duke_of_Pomerania
Pobyt w Wołogoszczy

Podczas pobytu Sydonii Wołogoszcz była stolicą Księstwa Wołogosko-Pomorskiego. Mieszkając na dworze księcia Filipa I zostaje dwórką księżnej Amelii Saskiej. Zakochuje się ze wzajemnością w synu Filipa I – Erneście Ludwiku. Młody książę oświadczył się pięknej Sydonii, ta oświadczyny przyjmuje. Nie spodobało się to Filipowi I. Zmusza więc syna do zerwania zaręczyn. Podczas rozmowy Ernesta Ludwika z Sydonią dochodzi do kłótni podczas, której Sydonia rzuca w gniewie:

Nim nie minie 50 lat wyginie ród Gryfitów
Sydonia von Borck

Słowa te za kilkanaście lat przyniosą jej zgubę. Po zerwaniu zaręczyn Sydonia opuszcza Wołogoszcz. Natomiast w 1577 Ernest Ludwik poślubia Zofię Jadwigę brunszwicką

Zamek Książąt Pomorskich w Wołogoszczy (Wolgast) około roku 1652
Źródło Deutsche Fotothek‎ / CC BY-SA 3.0 DE (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/deed.en)
Tułaczka Sydonii po Pomorzu

Po wyjeździe z Wołogoszczy Sydonia wraca do Strzmielewa. Gdzie mieszka ze starszą siostrą – Dorotą v. Borck pod opieką niechętnego im brata Ulricha. W międzyczasie ojciec rodzeństwa umiera. Nieprzychylny obu siostrom starszy brat Ulrich wymusza na ich zrzeczenie się spadku po zmarłym w 1551 ojcu Otto Borcku. Ojciec na obie siostry zapisał wsie Siedlice i Rogowo. W 1569 Ulrich żeni z Otylią von Dewitz. Po ożenku brata Sydonia z Dorotą na zawsze opuszczają siedzibę rodu v. Borcków.

Od tego też momentu Sydonia procesuje się z bratem o spadek najpierw po ojcu, potem potem siostrze zmarłej w 1600 – Dorocie. Nigdy nie uzyska spadku po ojcu i siostrze. Ponadto przypuszcza się, że Ulrich von Borck nieustannie nasyłał na młodszą siostrę wierzycieli. Sydonia była w stałych kłopotach finansowych.

Początkowo zamieszkała w Szczecinie, gdzie została wciągnięta w proces o zniesławienie księcia Jana Fryderyka oraz malwersacje finansowe. Następnie tuła się po Księstwie Pomorskim mieszkając kolejno w Stargardzie, Krępcewie, Chociwlu, Resku i Marianowie. Tracąc przy tym dwukrotnie cały majątek w pożarze jej domów wpierw w Stargardzie następnie w Resku. Jak podają źródła Sydonia nie należała do najmilszych osób, była kłótliwa i agresywna, przez co przysparzała sobie coraz większą rzeszę wrogów.

W 1604 Sydonia zostaje przyjęta do Klasztoru w Marianowie (podczas reformacji przekształcony na dom dla możnych panien). Obejmuje funkcję zastępczyni przełożonej. Po roku pozbawiono ją funkcji za jej konfliktowe i zgryźliwe usposobienie, ponadto bardzo często wszczynała procesy sądowe.

Zaczęła otaczać się zwierzętami, kontaktować z zielarkami. Jej wielką pasją staje się zielarstwo, udzielała również porad lekarskich. W związku z jej działalnością oraz charakterem oskarżono ją o czary – po raz pierwszy w 1612. Jednak zgubę Sydonii przyniosły rzucone w gniewie słowa.

Klasztor w Marianowie.
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Marianowo_klasztor_(1).jpg autor: Kapitel
Proces, przyznanie, śmierć

Wśród dynastii Gryfitów dochodzi do co raz częstszych niewyjaśnionych zgonów. Książętom Pomorskim grozi wyginięcie dynastii. 3 lutego 1618 umiera książę Filip II, wtedy przypomniano sobie wypowiedziane w gniewie słowa Sydonii:

Nim nie minie 50 lat wyginie ród Gryfitów
Sydonia von Borck

W 1619 Sydonia von Borck zostaje przewieziona do Szczecina i osadzona w Zamku Oderburg (w czasach Sydonii zamek leżał poza granicami Szczecina, dziś to osiedle Grabowo). Rozpoczyna się śledztwo, a następnie proces o czary (zajmuje się zielarstwem) oraz rzucenie klątwy na ród książęcy Gryfitów. Torturowana przyznaje się do wszystkich zarzutów. Wyrok ścięcie, (była szlachcianką), a następnie spalenie na stosie.

Wyrok wykonano w 19 sierpnia 1620 w Szczecinie. Zostaje ścięta, a następnie spalona na stosie. Egzekucję wykonano za ówczesną Bramą Młyńską (znajdującej się w okolicach obecnej ulicy Staromłyńskiej i Placu Żołnierza). Ciało Sydonii pogrzebano na średniowiecznym cmentarzu przeznaczonym dla biedoty.

Zamek (Odeburg) Odrzański (Heinrich Kote, ok. 1620)
Źródło: Wikipedia
Epilog

!7 lat później 10 marca 1637 w Szczecinie bezpotomnie umiera ostatni z Gryfitów książę pomorski Bogusław XIV. Był ostatnim władcą Księstwa Pomorskiego, kończąc tym sam niemal 600-letnią historię pomorskiego rodu Gryfitów.

Księstwo Pomorskie formalnie upada 10 lat później. W 1648 w wyniku traktatu pokojowego z Osnabrück Księstwo zostaje podzielone linią rzeki Odry na część Szwedzką (Pomorze Przednie niem. Vorpommern) oraz Brandenburską (Pomorze Tylne niem. Hinterpommern).

Źródło:
1. Encyklopedia Szczecina tom 2, P-Ż, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000
2. Legendy Pomorza, Jarosław Kociuba
3. Wikipedia
4. https://zamek.szczecin.pl/

Zdjęcie główne autor nieznany – Muzeum Narodowe w Szczecinie – obraz nieznanego artysty z XVIII w.

Autor

Dawid Klich

Mąż Ani, ojciec Jasia. Zafascynowany historią Pomorza

Przeczytaj także

PowiązanePolecane
Sanatorium Bismarckhöhe
Historia

Sanatorium Bismarckhöhe

W roku 1900, doktor medycyny Linder, kupił ziemię od gminy Hökendorf, z zamiarem otwarcia kliniki - sanatorium. Pieczę nad projektem...
Czytaj dalej
ODESSA – czarne karty historii
Historia

ODESSA – czarne karty historii

ODESSA organizacja równie czarna jak czarne były mundury SS, której członkom niosła pomoc. Została powołana przez jednego z największych zbrodniarzy...
Czytaj dalej
Historia Randower Kleinbahn
Historia

Historia Randower Kleinbahn

Kolej Randowska (Randower Kleinbahn) powstała w latach 1894-1906 łącząc Stobno z Nowym Warpnem jednak jej historia zaczyna się wcześniej mianowicie...
Czytaj dalej
Wypad na Schronisko pod Łabskim Szczytem
Aktywnie

Wypad na Schronisko pod Łabskim Szczytem

Nie był to nasz pierwszy wypad na Schronisko pod Łabskim Szczytem, więc to żadne wydarzenie a jednak... dla nas bardzo...
Czytaj dalej
Filharmonia (Konzerthaus)
Historia

Filharmonia (Konzerthaus)

Życie muzyczne przedwojennego Szczecina to przede wszystkim Filharmonia (Konzerthaus). Mieściła się u zbiegu ulic Małopolskiej (Augustastrasse) i pl. Żołnierza Polskiego...
Czytaj dalej
Osobowo-towarowe składy
Historia

Osobowo-towarowe składy

Randower Kleinbahn (Kolej Randowska) była małą lokalną kolejową. W związku z tym nie posiadała bogatej infrastruktury. Linia przebiegała nie tylko...
Czytaj dalej