Gryf – symbol Pomorza

Podziel się:
Herb Wielki Pomorza lub też Herb Księstwa Pomorskiego symbolizuje dynastię Gryfitów panującym na Pomorzu przez blisko 600 lat.

Gryfici wg niektórych zaczęli panować na Pomorzu od ok. roku 1046 na pewno nie później niż w wieku XII wtedy na kartach historii pojawia się Warcisław I.

Choć pojawiają się tak wcześnie jednak, pierwszy Herb Pomorza zaczął się kształtować w połowie wieku XV. Był pięciopolowy. Używał go Książę Eryk II. w latach 60. XV miał następujący układ:

1. pole symbolizowało ziemię szczecińsko-pomorską. W srebrnym polu znajdował się czerwony Gryf ze złotym dziobem.
2. pole symbolizowało ziemię wołogosko-bardzką. W złotym polu znajdował się czarny Gryf.
3. pole symbolizowało ziemię wendyjską. W srebrnym polu znajdował się czerwony Gryf z zielonym skrzydłem.
4. Pole symbolizowało ziemię pełczycką. W czerwonym polu znajdował się pół srebrny Gryfa na szachownicy.
5. pole symbolizowało ziemię rugijską. Znajdował się pół lew na murze.

Herb w takiej postaci z małymi modyfikacjami był używany przez: Bogusława X, Jerzego I, Barnima IX oraz Filipa I.

Kolejna zmiana nastąpiła w wieku XVI gdy ok. roku 1530 pojawił się nowy dziewięciopolowy Herb Wielki Pomorza. Był użyty po raz pierwszy przez Księcia Jerzego I. Herb ten utrwalił się, a następnie wyparł pięciopolowy. Stosowany był w czasach Jana Fryderyka, Bogusława XIII, Filipa II oraz Ulryka. Stał się oficjalnym herbem dynastii Gryfitów i Pomorza.

Dziewięciopolowy Herb używany przez Dynastię Gryfitów.

W latach 70 XVI wieku układ dziewięciu pól miał następujący układ:

1. pole symbolizowało Księstwo Szczecińskie. W błękitnym polu znajduje się czerwony ukoronowany Gryf.
2. pole symobolizowało Księstwo Pomorskie (Kamieńskie). W srebrnym polu czerwony Gryf.
3. pole symbolizowało Księstwo Kaszubskie. W złotym polu znajduje się czarny Gryf.
4. pole symbolizuje Księstwo Wendyjskie. W srebrnym polu znajduję czerwono-zielony Gryf.
5. pole symbolizuje Księstwo Rugijskie. W polu znajduje lew na murze.
6. pole sybolizuje Ziemię Uznamską. W czerwonym polu znajduje się srebrny Rybogryf.
7. pole symbolizuje Ziemię Bardzką. W złotym polu znajduje się czarny Gryf z dwoma srebrnymi piórami.
8. pole symbolizuje Ziemię Choćkowską. W złotym polu dwie ułożone w krzyż czerwone belki oraz 4 cztery czerwone róże.
9. pole symbolizuje Księstwo Wołogoskie. W górnej części znajduje się pół srebrnego Gryfa, w dolnej błękitno-złota szachownica.

Ok. roku 1620 Książę Ulryk modyfikuje nieznacznie herb dodając “krwawe pole”. Pole to symbolizuje prawo Książąt Pomorskich karania gardłem. Cesarz Rzeszy nadał bowiem prawo najwyższego sądownictwa ma terenie Księstwa Pomorskiego. Herb ten był w użyciu za czasów Franciszka I i Bogusława VIX ostatniego męskiego Gryfity.

Po upadku Księstwa Pomorskiego elementy herbu Gryfitów weszły do heraldyki Elektorów Brandenburskich. Nie znamy dokładnej daty kiedy dynastia Gryfitów zaczęła posługiwać się symbolem Gryfa. Po raz pierwszy był użyty w 1194 i znajdował się na wystawionym przez Kazimierza II dokumencie.

Symbol Gryfa jest powszechnie stosowany po obu stronach Odry. Gryf jest w herbie polskiego Województwa Zachodniopomorskiego i niemieckiego Landu Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern). Obecnie symbol Gryfa odnajdziemy na całym Pomorzu od Rugii po Słupsk. Od Gryfa wywodzi się nazwa jednego z największych miast Pomorza Przedniego Greifswald (Gryfia), po polskiej stronie są miasta Gryfice i Gryfino.

Gryf w herbach wybranych miast Pomorza

Odniesienie do Gryfa możemy odnaleźć w nazwie np. klubu sportowego Gryf Kamień Pomorski czy w herbie największego klubu Pomorza Zachodniego Pogoni Szczecin miasta, które nosi godne imię Gród Gryfa.

(…) Kibice z grodu Gryfa jednoczą się (…)

Fragment hymnu Pogoni Szczecin (tekst: Quo Vadis) pokazuje jak Gryf jest postrzegany jest przez współczesnych mieszkańców Pomorza Zachodniego. Mieszkańców, których ulubieńcem jest – Gryfus, którego można spotkać na sporej ilości miejskich imprez.

Na zdjęciu głównym:
Tarcza herbowa (kliknij w zdjęcie by powiększyć)

Źródło:
1) Encyklopedia Szczecina tom 1, A-0, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
2) Pomorze, Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Jarosław Kociuba, Szczecin 2012

Autor

Dawid Klich

Mąż Ani, ojciec Jasia. Zafascynowany historią Pomorza

Przeczytaj także

PowiązanePolecane
Stulecie Niepodległości 1918-2018
Historia

Stulecie Niepodległości 1918-2018

11 listopada to nie tylko koniec Wielkiej Wojny (Great War) tak często nazywa się I Wojnę Światową. Dla nas Polaków...
Czytaj dalej
Heinrich von Manteuffel – Landrat Kreis Randow
Historia

Heinrich von Manteuffel – Landrat Kreis Randow

Heinrich von Manteuffel - Landrat Kreis Randow. Heinrich von Manteuffel (ur. 31 sierpnia 1831 roku w Połczynie, zm. 21 lipca...
Czytaj dalej
Pomorze po upadku Gryfitów
Historia

Pomorze po upadku Gryfitów

Do roku 1637 udawało się utrzymywać jedność Pomorza. Spoiwem była dynastia Gryfitów. Gdy bezpotomnie zmarł Bogusław XIV ostatni władca z...
Czytaj dalej
Katastrofa tramwajowa na ulicy Wyszaka
Historia

Katastrofa tramwajowa na ulicy Wyszaka

Data 7 grudnia roku 1967 należy do jednych z najtragiczniejszych polskiego Szczecina. Tego dnia w wynku wypadku tramwajowym na ul....
Czytaj dalej
Od 70 lat Redlica
Historia

Od 70 lat Redlica

Od 70 lat Redlica. 70 lat temu dokładnie 01.07.1947 nasza miejscowość zmieniła nazwę z przejściowej Maryszewo na Redlicę Początek Redlicy...
Czytaj dalej
Nikita, reż. Luc Besson
Polecamy

Nikita, reż. Luc Besson

Nikita, reż. Luc Besson. Po wielu przestępstwach, eksperymentach z narkotykami i konfliktami z prawem Nikita po raz kolejny trafia w...
Czytaj dalej